Mijn puppy bijt in handen en kleding: wat helpt wel en wat niet

Bijna elke puppy-eigenaar die mij belt, begint met dezelfde zin: hij is superlief, maar hij bijt de hele tijd. Soms met een lach, soms met tranen, want die kleine tandjes zijn scherp en het voelt alsof je pup je niet respecteert.

Goed nieuws: bijten is geen karakterfout en het zegt niets over hoe jullie het later samen gaan doen. Het is normaal gedrag dat je kunt sturen. In dit artikel lees je waarom pups bijten, wat je concreet kunt doen en welke adviezen van internet je beter kunt laten liggen.

Waarom je puppy bijt

Een pup heeft geen handen. Alles wat hij wil onderzoeken gaat de bek in: jouw mouw, het tapijt, je enkels als je door de gang loopt. Daarnaast leren pups in het nest met hun broertjes en zusjes hoe hard ze mogen knijpen. Die les loopt gewoon door als hij bij jou komt wonen, alleen ben jij nu de speelkameraad.

Er zijn drie momenten waarop het bijten opvalt:

• Tijdens spel. Je pup is enthousiast en de beweging van je hand is te leuk om te laten liggen.
• Bij het wisselen van de tanden. Tussen ongeveer 4 en 6 maanden is de bek gevoelig en helpt kauwen tegen het ongemak.
• Als hij te moe is. Dit is de grootste en meest onderschatte oorzaak.

Die laatste is belangrijk genoeg om apart te behandelen.

Stap 1: kijk eerst naar slaap

Een pup van acht weken slaapt 18 tot 20 uur per dag. Niet aan een stuk, maar in blokken. Wordt dat minder, dan gebeurt er precies wat er bij een oververmoeide peuter gebeurt: hij wordt niet suffer maar wilder. Sneller, harder, minder aanspreekbaar.

In de praktijk zie ik dit bijna elke week. Mensen vertellen dat hun pup tussen zeven en negen uur helemaal gek wordt. Dan blijkt hij die dag vier keer wakker gemaakt te zijn door de kinderen, of hij heeft de hele middag in de woonkamer gelegen waar constant iets gebeurde.

Wat helpt:

• Een vaste, rustige slaapplek waar niemand aan hem zit. Een bench of een hoekje achter een raamhek, afhankelijk van wat bij jullie huis past.
• Een ritme van ongeveer een uur wakker, dan weer rust. Zet desnoods een timer.
• Slapen is niet iets wat je afwacht, het is iets wat je aanbiedt. Breng hem actief naar zijn plek voordat hij over zijn toeren is.

Alleen dit al haalt bij veel gezinnen de helft van het bijtgedrag weg. Datzelfde vaste dagritme is ook precies wat helpt bij het zindelijk maken van je pup.

Stap 2: geef hem iets beters om op te bijten

Niet bijten is voor een pup geen bruikbare instructie. Hij snapt wel: hier mag ik wel op bijten. Zorg daarom dat er altijd iets binnen handbereik ligt. Een bijtstok, een stuk touw, een kauwbot dat bij zijn leeftijd past.

De truc zit in het tempo. Wacht niet tot hij in je hand hangt en duw dan een speeltje in zijn bek, want dan leert hij: eerst bijten, dan speeltje. Pak het speeltje erbij op het moment dat hij op je afkomt en houd het laag bij de grond. Beweeg het weg van je lichaam, niet ernaartoe.

Kies speeltjes die je kunt vasthouden terwijl hij erop bijt. Zo blijft het spel tussen jullie en leert hij dat samendoen leuker is dan alleen kauwen.

Stap 3: reageer saai, niet heftig

Dit is het deel waar de meeste mensen per ongeluk het tegenovergestelde doen. Je trekt je hand snel terug, roept au en beweegt. Voor een pup is dat precies wat een prooi doet. Het spel wordt leuker, dus hij bijt harder.

Wat wel werkt:

1. Verstijf een seconde. Geen geluid, geen snelle beweging.
2. Haal je hand rustig weg, laag en langzaam.
3. Bied het speeltje aan. Bijt hij daarop, prijs hem dan kort en speel even door.
4. Gaat hij door op jou, sta dan op en loop weg. Tien tot twintig seconden geen aandacht, meer niet.

Dat laatste is geen straf, het is informatie: bijten in mensen laat het spel stoppen, bijten in het speeltje laat het doorgaan. Een pup heeft dat ongeveer twintig tot veertig keer nodig voordat het echt zit. Dat klinkt veel, maar dat zijn een paar dagen.

Wees consequent met wie wat doet. Als jij opstaat en weggaat terwijl je partner hem juist optilt en knuffelt, duurt het drie keer zo lang.

Stap 4: haal de scherpe randen van de dag af

Een paar praktische dingen die het verschil maken:

• Broekspijpen en enkels: dit gebeurt meestal als je loopt. Stop met lopen, wacht tot hij loslaat, ga dan verder. Geen rondjes rennen door de kamer.
• Kinderen: leer ze boom worden, dus stilstaan met de handen tegen de borst. Wegrennen en gillen is voor een pup het leukste spel dat er bestaat.
• Bezoek: zet je pup bij de deur even achter een hekje. De eerste minuten zijn het meest opgefokt en dat is precies wanneer het misgaat.
• Vaste momenten: plan twee of drie korte speelmomenten per dag waarop bijten in speelgoed juist mag. Dan hoeft hij er niet zelf om te vragen.

Wat je beter niet doet

Er staat veel op internet dat schade aanricht. Deze kom ik het vaakst tegen:

• De bek dichtknijpen of tegen de neus tikken. Je pup leert hier alleen van dat handen bij het gezicht eng zijn. Dat heb je later terug bij de dierenarts, de trimmer en bij het poetsen van zijn tanden.
• Op de rug drukken, de zogenaamde alfa-rol. Dit komt uit achterhaalde theorieën over roedelgedrag en veroorzaakt angst, geen begrip.
• Terugbijten of in het oor knijpen. Doet pijn, leert niets.
• Water in het gezicht spuiten of blikjes met munten gooien. Het onderdrukt het gedrag op dat moment en maakt je pup schrikachtig, maar het vertelt hem nooit wat hij dan wel moet doen.

Kort gezegd: alles wat is gebaseerd op schrikken of pijn werkt hooguit op korte termijn en kost je vertrouwen. En vertrouwen is nu juist het enige waar je de komende tien tot vijftien jaar op gaat leunen. Lees ook mijn aanpak als je wilt weten waarom ik zo werk.

Wanneer het meer is dan puppybijten

Meestal is het gewoon een pup die pup is. Maar er zijn signalen waarbij ik zou zeggen: laat er iemand naar kijken.

• Het bijten is stil en gericht, zonder speelse lichaamstaal (geen kwispel, geen losse houding, geen buiginkjes).
• Je pup grauwt en verstijft als je bij zijn eten, zijn plek of een bepaald voorwerp komt.
• Het gebeurt vooral als je hem aanraakt op een specifieke plek. Dan kan er ook lichamelijk iets spelen en is de dierenarts de eerste stap.
• Je bent bang geworden voor je eigen pup, of de kinderen durven hem niet meer aan te raken.

Bij ernstige angst of agressie verwijs ik door naar een gedragsdeskundige. Dat is geen doorschuiven, dat is zorgen dat je de juiste hulp krijgt.

Samengevat

Puppybijten lost zichzelf niet op door af te wachten, maar het lost wel op. De volgorde die bij mijn klanten het snelst werkt:

1. Zorg eerst voor genoeg slaap, want daar zit vaak de helft van het probleem.
2. Leg altijd iets binnen handbereik waar hij wel op mag bijten.
3. Reageer saai en voorspelbaar, en laat het spel stoppen bij bijten in huid.
4. Doe dit met iedereen in huis op dezelfde manier.

Geef het twee weken en houd bij hoe vaak het per dag gebeurt. Bijna iedereen ziet dan al een duidelijke daling, en dat helpt ook jou om vol te houden.